Spelregels

In deze leesclub discussieer je met een groepje van 4 tot 6 lezers over Overgave op commando van Nadia de Vries. Je doet dat aan de hand van kaartjes met vragen over de tekst. De leesclub begint met een korte inleiding, die een van de spelers voorleest. Daarna volgen 4 rondes:

  1. Ronde 1 bestaat uit 5 quizvragen over de tekst. Een van de spelers leest de vragen voor en alle spelers (inclusief voorlezer) schrijven hun antwoorden op een blaadje. Na het omdraaien van de laatste vraag verschijnen de juiste antwoorden in beeld. Daarna berekent iedereen zijn score.
  2. Ronde 2 is een algemeen vragenrondje over de tekst: de spelers benoemen om de beurt wat ze onduidelijk vonden en proberen samen een antwoord te vinden. Als de grootste onduidelijkheden opgelost zijn, begint ronde 3.
  3. Degene met de meeste goede antwoorden op de quizvragen mag als eerste een kaartje van de discussievragen omdraaien van een stapel naar keuze. Hij of zij geeft antwoord op de vraag, waarna de rest mag reageren. Vervolgens kiezen de overige spelers om de beurt een kaartje van een van beide stapels. Als een discussievraag herhaalt wat eerder in het gesprek al aan bod gekomen is, mag de speler die aan de beurt is een volgende kaart omdraaien. Dit gaat zo door totdat alle kaartjes omgedraaid zijn.
  4. Aan het einde van de discussie komen de spelers samen tot een oordeel over de tekst. In ronde 4 geven ze een oordeel uitgedrukt in sterren en motiveren zij hun keuze.

Inleiding

‘In het slachthuis heb ik bijna vijfhonderd paarden geslacht horen worden. Die andere paarden stierven zonder mijn wetenschap. Als ik boodschappen doe en het hacheevlees in de bonus zie liggen, denk ik aan de gulheid van Steven, die mij een baan had aangeboden, en mij naar de huisarts had gebracht. Zijn vriendelijkheid heeft mijn leven veranderd, en dit feit onderscheidt hem van de beesten.’ (p. 146)

Overgave op commando van Nadia de Vries is een moderne schelmenroman: een verhaal over een buitenbeentje dat lak heeft aan regeltjes en verwachtingen. De hoofdpersoon, Schelvis, probeert te ontsnappen aan de ellendige omstandigheden van diens jeugd, in een dorp dat verpest is door de nabijgelegen staalfabriek. Wanhopig klampt Schelvis zich vast aan nieuwe vrienden, maar die zogenaamde vriendschappen lopen allemaal uit op teleurstellingen, vernederingen en zelfs mishandelingen. Alleen Steven, de manager van de paardenslachterij waar Schelvis een baan vindt, bewijst dat niet alle mensen gemeen en hypocriet zijn.

In deze leesclub gaan jullie in gesprek over de betekenis van deze bijzondere roman. Vertelt Overgave op commando een cynisch verhaal over de aard van mensen? Laat dit verhaal zien dat het onmogelijk is om aan onze sociale omstandigheden te ontsnappen, wat we ook proberen? Of is de boodschap toch positiever? Over dit soort vragen gaan jullie in discussie.

Ronde 1: Quiz



Quizvraag

1. Wat is er gebeurd met Mert, de overleden broer van Jeremy?

2. Wat voor werk doet Schelvis in Zonderlust, het bedrijf van Sophie?

3. Wie is Tanja?

4. Waarom wordt Schelvis verstoten uit de woongroep?

5. Waarnaar verwijst de titel ‘Overgave op commando’?

Antwoorden

1. Mert is omgekomen in een auto-ongeluk.
2. Schelvis werkt in de bediening bij Zonderlust.
3. Tanja is een journalist voor wie Schelvis werkt.
4. De huisgenoten komen erachter dat Schelvis in een paardenslachterij werkt.
5. Een spelletje waarbij Schelvis alles moet doen wat de huisgenoten zeggen.

Ronde 2: Vragenrondje

Wat vond je onduidelijk in Overgave op commando, wat begreep je niet zo goed? Formuleer om de beurt een vraag over de tekst en probeer samen tot een antwoord te komen.

Ronde 3: Discussie



Feest der herkenning?

Kaart 1/8 - Feest der herkenning?

Het fictieve kustdorp waarin Schelvis opgroeit, doet denken aan IJmuiden, het Noord-Hollandse dorp naast de grote staalfabriek van Tata Steel. De fabriek is regelmatig in het nieuws vanwege de vervuiling van de omgeving en de hoge uitstoot van CO2. Wat weten jullie al over deze staalfabriek?

Kaart 2/8 - Feest der herkenning?

Hoe beïnvloedt de staalfabriek het leven van de mensen in het dorp, inclusief Schelvis? Wat heb je door deze roman geleerd over het leven in industriedorpen zoals IJmuiden?

Kaart 3/8 - Feest der herkenning?

Welke verschillen en overeenkomsten zie jij tussen de situatie van Schelvis in het kustdorp en de sociale omgeving waarin jij opgroeit?

Kaart 4/8 - Feest der herkenning?

Jeremy’s woede richt zich op Schelvis als hij merkt dat Schelvis wreder met Pim omgaat dan hijzelf. Kun jij zijn woede op Schelvis uitleggen? En zo nee, welke vraag zou je aan Jeremy willen stellen?

Kaart 5/8 - Feest der herkenning?

Schelvis kiest ervoor om bij Ruud te blijven wonen ondanks het feit dat hij zijn handen niet thuis kan houden. Begrijp jij die keuze? Heeft Schelvis überhaupt een keuze, volgens jou? Leg je antwoord uit.

Kaart 6/8 - Feest der herkenning?

De roman benadrukt dat Schelvis een ‘nobody’ is die niemand zal geloven of beschermen: een tiener uit een onbelangrijk dorp met blauw haar. Deel jij dit cynische mensbeeld dat de roman uitdraagt, of denk jij dat mensen wel degelijk bereid zijn om een kwetsbaar persoon zoals Schelvis te helpen of serieus te nemen?

Kaart 7/8 - Feest der herkenning?

Je kunt Overgave op commando lezen als een verhaal over klasse en over de vraag of je kunt ontsnappen aan de sociale omstandigheden waarin je bent geboren. Welk antwoord geeft Schelvis op die vraag, denk je? En welk antwoord zou jij geven?

Kaart 8/8 - Feest der herkenning?

Schelvis is een nogal tragische figuur die voortdurend met tegenslag en mishandeling te maken krijgt. Hoe was het voor jou om met dit personage mee te leven?

Feest der herkenning?

Dit was het laatste kaartje!



Stof tot nadenken?

Kaart 1/8 - Stof tot nadenken?

Welke overeenkomsten zie jij in de manier waarop de verschillende personages (Jeremy, Sophie, Ruud, Tanja, Marjorie) met Schelvis omgaan? Wat is het patroon in die relaties?

Kaart 2/8 - Stof tot nadenken?

Verzamel samen zoveel mogelijk innerlijke en uiterlijke kenmerken van Schelvis. Welke verschillen vallen jullie op in het beeld dat jullie kregen van dit personage? Hoe verklaar je die verschillen?

Kaart 3/8 - Stof tot nadenken?

Schelvis laat zich niet uit het veld slaan door al het geweld van Pim, Ruud en de huisgenoten. Hoe verklaar jij dat Schelvis steeds opnieuw in dit soort afhankelijke of gewelddadige relaties terechtkomt?

Kaart 4/8 - Stof tot nadenken?

Veel personages zijn hypocriet: ze keuren gedrag af waar zij zich zelf schuldig aan maken. Kun je daar voorbeelden van geven?

Kaart 5/8 - Stof tot nadenken?

Is Schelvis zelf ook een hypocriet, volgens jou? Leg je antwoord uit.

Kaart 6/8 - Stof tot nadenken?

Schelvis wordt twee keer slachtoffer van het gewelddadige spelletje ‘Overgave op commando’: bij de ontvoering van Pim en tijdens diens eigen ontvoering door de huisgenoten. Je zou kunnen zeggen dat Schelvis twee keer wordt gestraft. Waarvoor?

Kaart 7/8 - Stof tot nadenken?

Aan het einde van de roman stelt Schelvis over Steven, de manager in de paardenslachterij: ‘Zijn vriendelijkheid heeft mijn leven veranderd, en dit feit onderscheidt hem van de beesten.’ Wat is er volgens jou veranderd aan Schelvis?

Kaart 8/8 - Stof tot nadenken?

De korte beschrijvingen in iedere hoofdstuktitel doen denken aan oudere romans waarin er vaak een korte samenvatting boven ieder hoofdstuk stond. Daarmee zegt het boek: let op, varianten van dit verhaal zijn al vaker verteld. Hoe verandert die link met andere boeken de betekenis van het verhaal?

Stof tot nadenken?

Dit was het laatste kaartje!

Ronde 4: Oordeel

Geef Overgave op commando samen een waardering uitgedrukt in sterren. Beargumenteer vervolgens jullie keuze. Wat vonden jullie goed en wat juist minder goed? Heeft de discussie jullie individuele oordeel veranderd, en zo ja, hoe? Probeer voorbeelden en argumenten te halen uit jullie reacties op de discussievragen.

Heb je zelf een goede discussievraag die nog niet gesteld is? Vul die dan in, dan voegen wij de vraag aan een van de stapeltjes toe.

Leesclubs_respons