De dekolonisatie van Marokko

Je gaat twee teksten lezen en analyseren over de historische betrekkingen tussen Marokko en Frankrijk. Marokko werd in 1912 door Frankrijk gekoloniseerd; na de Tweede Wereldoorlog kwam er een dekolonisatieproces op gang dat leidde tot de onafhankelijkheidsverklaring van Marokko in 1956.

Texte 1 is een fragment uit de roman Le pays des autres van de Frans-Marokkaanse schrijfster Leïla Slimani. Daarin vertelt ze het verhaal van Amine en Mathilde, personages die zijn gebaseerd op haar grootouders. Ze ontmoeten elkaar in 1944 in Frankrijk. Amine is een Marokkaanse soldaat in het Afrikaanse leger dat Frankrijk tijdens de oorlog helpt. Hij neemt deel aan de bevrijding van het dorp Blotzheim in de Elzas, waar Mathilde woont. Ze worden verliefd, trouwen en gaan zich na de oorlog in Marokko wonen. Het romanfragment dat je gaat lezen laat zien hoe Mathilde, als Française in Marokko, deze periode beleeft waarin de onafhankelijkheidsbeweging opkomt.

Het dekolonisatieproces is het centrale thema van texte 2. Het gaat om een historische video en een journalistiek commentaar over de onafhankelijkheidsverklaring van Marokko. Na de koloniale periode heeft Frankrijk veel sporen achtergelaten in Marokko en heeft de bevolking een vrij zware periode doorgemaakt.

Als je een interview met Leïla Slimani over Le pays des autres wilt zien, klik dan hier.

Texte 1

Mathilde voyait bien que, depuis quelques mois, la situation se dégradait. Les tensions étaient palpables. Dans les rues, les gens parlaient de plus en plus ouvertement de l’indépendance, de la fin de la domination française. Elle sentait la colère, la frustration, mais aussi l’espoir d’un avenir nouveau. Amine lui expliquait que tout cela était inévitable, que le Maroc devait trouver sa propre voie.

Mais il y avait aussi une grande inquiétude. Mathilde voyait les regards méfiants des voisins, les conversations qui s’interrompaient lorsqu’elle passait, Amine lui disait que la vraie guerre n’était pas encore commencée, mais elle savait que la paix était fragile.

Source: Leïla Slimani, Les pays des autres. Paris: Gallimard, 2020.

Texte 2

Le Maroc et la France ont une histoire en partie conjointe. Entre 1912 et 1956, le Maroc fut sous domination de l’empire colonial français, sous statut de protectorat.

Contrairement à l’indépendance de l’Algérie qui donna lieu à une violente guerre de 1954 à 1962, la décolonisation de la Tunisie et du Maroc fut moins brutale et plus courte. L’archive en tête de l’article, issue des « Actualités françaises » montrait le moment solennel de la signature qui permit l’indépendance du Maroc : « À Paris, la France et le Maroc ont ouvert une nouvelle page de leur histoire. M. Christian Pineau, au nom de la France et Si Bekkaï, au nom de l’empire chérifien, ont apposé leur signature sur la déclaration commune qui constate la fin du traité de Fez et confirme solennellement la reconnaissance de l’indépendance marocaine. »

Dans cette séquence datant du 2 mars 1956, Christian Pineau, alors ministre des Affaires étrangères, mettait fin au traité de Fès, qui permettait l’organisation du protectorat français au Maroc, aux côtés de Mbarek Bekkaï, président du Conseil de gouvernement du Maroc.

Source: Romane Laignel Sauvage, ‘Entre le Maroc et la France, une histoire en partie conjointe’. Institut national de l’audiovisuel, 2022.

Eerst moet je ervoor zorgen dat je de teksten kunt begrijpen. Volg de drie stappen hieronder om het lijstje met belangrijke woorden uit de tekst te vertalen.

Zoek eerst de woorden die je al kent en noteer de vertaling.
Probeer de betekenis van de andere woorden te raden. Misschien kun je dat doen met behulp van het Engels of een andere taal die je kent.
Gebruik deepl.com of een woordenboek om de overige woorden te vertalen.

Texte 1

se dégradait (se dégrader)
palpables
l’indépendance
la domination française
la paix
l’espoir
l’avenir
inévitable
les regards méfiants
s’interrompaient (s’interrompre)

Texte 2

l’archive
une histoire en partie conjointe
l’empire colonial français
contrairement à
statut de protectorat
moins brutale
le moment solennel
permit (permettre)
séquence
traité

Nu je de twee teksten beter begrijpt, ga je ze nader analyseren. In beide teksten speelt de kolonisatie van Marokko door Frankrijk een belangrijke rol.

Wat ziet, voelt en weet Mathilde in texte 1?
Wat vindt haar man Amine van de onafhankelijkheidsbeweging? (texte 1)
Wat is het verschil tussen de dekolonisatieprocessen in Algerije en Marokko? (texte 2)
Wie zijn de twee mannen die in de video bovenaan texte 2 te zien zijn en wat doen ze?
De presentator zegt dat Frankrijk en Marokko ‘een nieuwe bladzijde in hun geschiedenis hebben opengeslagen’. Leg deze beeldspraak uit.

In een gekoloniseerd land is sprake van ongelijke verhoudingen en een verschillende beleving van de werkelijkheid. Je ziet dat terug in de relatie tussen de personages van Le pays de l’autre.

Leg uit waarom de houding van Amine en Mathilde ten opzichte van de onafhankelijkheidsbeweging verschilt. Waardoor komt dat?
Denk je dat Mathilde zich terecht zorgen maakt? Waarom (niet)?
Je zou kunnen zeggen dat Mathilde en Amine symbool staan voor de landen waaruit ze afkomstig zijn. Leg dit uit.
Je hebt een fragment uit een roman (texte 1) en een journalistiek artikel (texte 2) gelezen. Noteer twee verschillen in de manier waarop de Marokkaanse dekolonisatie wordt beschreven. Welk soort tekst heeft jouw voorkeur, en waarom?

Je hebt de twee teksten nu goed begrepen. Praat met een klasgenoot en maak aantekeningen van het gesprek.

Welke informatie over de (de)kolonisatie van Marokko was nieuw voor jou?
Wat heb je geleerd over de positie van de Fransen die in de jaren vijftig in Marokko woonden?
Heb je wel eens situaties meegemaakt die vergelijkbaar zijn met die van Mathilde? Leef je misschien ook tussen twee culturen in? Of heb je momenten meegemaakt waarop je je niet geaccepteerd voelde door de meerderheid?